Showing posts with label Kreol. Show all posts
Showing posts with label Kreol. Show all posts

Sunday, November 2, 2025

Six Cool Things To Do For Kartik Maas

 1. Listen to this amazing podcast on the Bhagavad Gita by Alan Watts and Ram Dass.

2. Read the Bhagavad Gita in Kreol.

3. Listen to the Bhagavad Gita sung by Gaiea Sanskrit.

4. Listen to a thorough study of the Bhagavad Gita by the Vedanta Society of Southern Cailfornia which uses many great books including Sri Aurobindo's commentary on the BG.

5. Watch a nicely-done 55-episode series on the Buddha.

6. Watch Keshav on Netflix.

Thursday, June 26, 2025

Morisyin Pe Araze Ek Sanzman Pansion Vieyes


Depi ki Ramgoolam in anonse dan so bidze ki pe repus laz elizibilite pansion vieyes (BRP) par 5 an a 65 an lepep Moris lor santie de ger. E avek rezon. Pe dir nu ki li insutenab parski li reprezant 7.8% GDP e sa sif la pu kontinie ogmante. Seki insutenab se flat tax 15% ki Sithanen ti servi pu frir nu lekonomi apartir 2006 ek benediksion Ramgoolam e ki tu guvernman kin vini apre in garde pli u mwin.

Get sa, Sithanen ti dir nu ki ti pu gayn 8% krwasans an mwayen ek so pwazon me anfet nu pan gayn mem lamwatie sa to la lor dernie 19 an – nun gayn zis 3.4% e sa fin koz en mank a gayne de Rs1,200 milyar rupi dan lakes guvernman a lafin 2024. Si nu ti gayn 8% BRP an 2024 ti pu vo zis 3.4% GDP. 5.7% si nu ti gayn krwasans mwayen ki nun gayne depi lindepandans ziska 2005. Dan tiart lao nu montre usi so pwa pu de lot to krwasans.

Seki pli komik ladan se telman flat tax 15% Sithanen fin andomaz nu lekonomi ek nu pei ki Ramgoolam in ogmant to ki ban gro saler peye selman pu trwa an. Apre trwa an ki arive, nu rekumans frir lekonomi e nu re koste ek stati diunk de Moody's?

Solision la li sinp, li gard "fair-share contribution" pu tultan, li elimin ban depans siperfli kuma ranz ankor sime (fin ranz 1,035km sime ant 2006 ek 2022 donk bizin met en poze ar sa) e li inplemant ban bon politik. De tut le fason pena sa ni dan manifest elektoral ni dan program guvernmantal e si li anvi fer sa li bizin swa organiz en referandum u disut parlman pu diman elekter permision.

Monday, March 31, 2025

Sisters That Should Accompany Kreol Into Parliament

Bhojpuri which is spoken by more Mauritians than French and is used to convince voters in electoral campaigns. Mandarin and Hindi being the second and third most popular languages in the world according to Berlitz.com as well as the main languages of the countries which will have the two largest economies on Planet A for most of the remainder of the current century. And beyond.

There is basically no reason why an MP shouldn't also be able to speak in Telegu, Tamil, Marathi or Urdu in our National Assembly given that they are all languages that are spoken here. To be sure not all of them should be conferred the same status in parliament. Kreol, which is spoken by at least 170X more people in Mauritius than English should be given a place at least as important as the latter. This would mean making human translation into Kreol available during live transmissions of Parliament TV and a version of the Hansard in that language afterwards. That shouldn't require too big a staff given that most of us speak three languages fairly early in our lives or much money given that they can be redeployed in our Ministry of Foreign Affairs, embassies and at the MBC.

We should also make provision for speeches in Spanish and Arabic which are the most popular languages in about twenty countries each. And let us not forget Sanskrit about which forty years ago Briggs told AI Magazine "Among the accomplishments of the grammarians can be reckoned a method for paraphrasing Sanskrit in a manner that is identical not only in essence but in form with current work in Artificial Intelligence."

All of this can be done in two phases. The first one will take care of the first two paragraphs and the second the rest. But we should be able to make arrangements for the live translation of Parliamentary TV in Kreol and Bhojpuri almost immediately until relevant committees begin to keep minutes and lose hours.

Thursday, February 16, 2023

Ton Tieke Kot Mexico?

Se repons kin gayne en pake fwa ler ti pe deman ban pros kot kav gayn ban zafer ki pa ti pe gayne fasilman. E preske tuletan ler ti pe al laba ti pe gayn zot. Pan tarde ditu pu kontan al dan sa magazin Vakwa la. Sifizaman kontan ki inpe zafer ki kav gayne laba ti pe fer en manier aste zot laba mem. In fer sa sistematikman. Esansielman parski leksperians la ti top. Sak fwa. Rezon prinsipal kifer li fin kumsa se interaksion ek France, so proprieter ki fek desede. Kel boner ki sa fin dire pandan tu sa deseni la. 

Mo fin trist ler mon apran so depar. Lerla mon reflesi kifer mo ti pe kontan al laba. Apar le fe ki France ti ekstreman sinpatik, Mexico ena en reynj prodwi ase larz. Lot zafer se ki France ti en bon vander. Li ti kon ekute byin. Par egzanp ler rant dan so magazin – kurb latet en tigit ek fer en ti slalom pu evit ban lartik ki apandan – nu ariv kot so kontwar/vitrin. De fwa li pu pe servi en klian donk nu atan en tigit e nu get li debruye. Nivo servis la elve parey. Ler ariv mo tur, li salie mwa "Alor meusieuh, ki manier?", mo repon li "Korek France, u ki manyer?". Si pe rod pil 3A li demande sipa pu kamera sa uswa pu en lot gadiet elektronik. Li bizin linformasion la pu kone si pa li tir ban version hevi-diuti. De fwa li poz en kestion ki mo pa tro konpran. Ler repons pa paret pu vin a tan, li poz en deziem pu sa kav oriant li vit ver en prodwi pli aproprie. Tusala suvan ek en ti rie omilie. Li ti fer sa pe inport ki pe rode. Genius Bar an plas. Plis en ti diskawnt.

Ti kav fer en zoli lartik pu en revi kuma Harvard Business Review lor fason ki France ti pe opere. En ti klip kuma telma dimun fin fer lor Omelette Man dan Jodhpur, Rajasthan ek lor ban lezot ki fin metriz zot lar/operasion ti pu en lot posibilite. Se posib ki kiken fin fer li. Tiabon. Sinpati a fami de France e 105,000 abitan de Vakwa/Fenix ki an dey. Byin ki lin ale, en dimun pa vreman mor tan ki kontinie koz so koze. Dan ka France nu bon suvenir de li pu res ar nu pandan lontan.

Wednesday, May 13, 2020

Na Pa Tus Konze Travayer

Guvernman pe anvi kup konze travayer a koz covid-19. Fode pa li fer sa parski konfinman se pa en konze me en leksperians difisil kot dimun fin bizin res lakaz pu res an vi. Ena buku zafer li kav fer a la plas:

1. En konpayni pa gayn drwa diman kudme ek guvernman si li pan kup so dividen ek kup depans fla fla. Bizin usi kone komye fwa la pey ek benefis so CEO pli for ki travayer ek pli ti lapey. Ban aksyoner kav reinvesti dan zot konpayni pu kumanse.

2. En konpayni pa gayn drwa met dimun deor brit si li ena rezerv uswa fin fer profi u fin pey ban dividen egzazere ban dernye lane. Li bizin pa gayn drwa met travayer deor apre rod travayer pli bon marse depi lot pei.

3. Guvernman bizin introdwir en wealth tax ek remet taksasyon progresif.

4. Si bizin kup lapey u lavantaz ban travayer bizin fer li de fason progresif. Dimun ki gayn ziska 30,000 par mwa pa gayn kupe e dimun ki gayn 500,000 par mwa u plis kup ant 50% ek 75%.

5. Kansel tu privilez duti-fri pu loto pu prosen sink an.

6. Obliz tablisman plant manze lor zot later ek friz tu proze IRS/RES/PDS.

7. Friz dezyem faz tram ekspres ek pran kas ka don CEB pu li investi masivman dan soler/eolyen pu ki pri kuran vin byin pre a zero.

8. Remet laz retret 60 an kumsa kav angaz plis zen. 

Friday, August 16, 2019

Bipolarizasyon Politik Se En Mit

Dan Lamerik ena li. Parti Demokrat ek Parti Repiblikin. Sa de la tu letan mate ek prezidan sorti depi en sa de parti la. Moris nu pa fin ena sa. Se ki nwena se rekonfigirasyon 4-5 parti dan de lalyans ki sanze a traver letan. Mem an 1967 pa ti vreman ena li parski dan Parti Lindepandans tiena Ptr, IFB ek CAM.

Par kont se kin arive depi 2005 se ki nun retruv nu ek ban Parlman byin regresif ki ti pur reprezantasyon proporsyonel (PR) ek ban politik iltra-liberal. Ptr su Navin Ramgoolam fin trayir ban valer sa parti ki ti lager pu lindepandans ek don nu leta providans. Setadir li pur PR, flat tax kin kas lekonomi ek li pa fin kon byin antur li. MMM usi mekonesab ek nepli ena nanye interesan pu ofer Moris. Ek depi 2015 nun truve ki MSM usi fin vin en parti neoliberal ek fin pratik ban politik bankal kin kontinye kul Moris ek pena respe pu lanatir. Tu sa la fin an parti arive parski ban parti la ena manb infliyan ki ena lintere dan offshore ek zot gayn finansman korporatif inportan.

Bon nuvel se ki lelektora fin kontinye vin pli malin. 

Sunday, January 13, 2019

Finalman Rekin Pann Vot 'Under Protest'

Le promye desam li pa ti ankor deside si pa li ti pu konplis pu transform Moris an enn repiblik bananyer. Sirma linn mezir anpler reaksyon tre negatif sosyete sivil par rapor a sa simagri PR ki MSM/ML ti propose la. So gran dezakor se ki li truv sa kuma Sachs so Model A alor ki li prefer Model C. Bel dezakor! Wadire kiken pa le aval pwazon parskinn bliye met enn tigit lavani.

Pli sir li pe espere ki Privy Council pu dir lor ka Medoint avan antam/kontinye negosyasyon. 

Thursday, November 22, 2018

Eski Etnisite Pli Gro Fakter Dan Eleksyon Zeneral?

Dan enn interviu an Fevriye 2014 dan Mauritius Times Sithanen dir ki etnisite eksplik ant 65% a 70% rezilta sak eleksyon an mwayenn ek li finn al ziska 85% trwa fwa ek ant 50% ek 55% pu de 60-0. Li ti osi dir ki sa zame pu sanze. Nu rapel usi ki li ti prevwar ki Ptr/MMM ti pu gayne par 60-0 parski "40% + 40% = 80%". Pa bliye ki li ti sanz sirkonskripsyon. Li ti kit nimero 18 kot li ti for pu al dan nimero 13. Si linn buz dan nimero 13 se sirma pu bann rezon etnik parski samem fakter pli inportan dapre li. Amwin li kwar ki dimunn laba pa kone ki li ti fer ar lintere labank. Ek se sirman pu bann mem rezon etnik ki li ti poz dan nimero 18 plizir fwa.

Be kuma li eksplike ki linn tronp li par 47 siez pu Desam 2014, ki li mem finn perdi so siez ek ki Ramgoolam ek Boolell pa finn eli alor ki zot ti eli dan zot sirkonskripsyon sinq ek sis fwa dafile? Lot zafer se kifer li pann poz so kandida dan nimero 18 an Desam 2017? Drol usi ki pann truv li lor lestrad Ptr ant 2015 ek preske lafin 2017 non? Ek kifer li pann gayn tiket an 2010 uswa poze kuma indepandan swa dan nimero 18 ubyen dan nimero 13? Anfet li ti dekrir sa bayantaz la kuma pli gran trayizon politik (lol!). Be si sa ti vre li ti kav prezant li divan lelektora ek nu ti va gete si pa li ti pu fer enn top skor kuma Dayal an 2000 (Dayal ki ti perdi so job kuma komiser lapolis ti pu eli si mwins ki 300 dimunn ti vot li olye Daureeawoo).

Bon se vre ki se pa promye fwa ki li ti pe montre ki li pa tro for dan analiz. Pa limem ti dir nu pu gayn krwasans 8% si bes taks kuma linn fer a partir 2006 (mank omwin 300 milyar rupi dan lakes guvernman par rapor a so previzyon)? Apre nunn truv so reform elektoral: enn veritab galimatia danzere. Sa zafer etnik la se enn diversyon pu ki zot kav kontinye kul Moris ek bann politik ki favoriz zot ek zis enn ti ponye dimunn.

Zot pe gayn traka parksi dimunn zot lizye pe uver de plis an plis. Dernye de reklam se Desam 2014 ek Desam 2017. 

Sunday, September 16, 2018

Kuma Fin Dekoloniz Moris


Ek trwa zafer. Nu sistem elektoral FPTP, taksasion progresif e sutenab ek talan. Sa li ti vre promye 37 banane apre lindepandans – ladan 14 an ti top parski nun regle ban problem difisil kuma bom demografik ek fin mont welfer steyt. Me depi 2005 nun rant dan en period de rekolonizasion ek flat tax Sithanen kin kas nu lekonomi. La ena enn deziem tantativ pu ranplas FPTP ek en sistem otokrasi ki pwena PR ek la lwa anti-transfiz ek si pa ki lot gonaz. Fer tan u lavwa. Ek diman en referandum lor sa zafer fondamantal la kuma Lepep ti mete dan pwin nimero 9 kontra de konfians dan so manifes elekroral – tiek paz 7. 

Thursday, September 6, 2018

Serbi Kalifye Deportasyon Sagosyen Kuma Enn Krim Kont Limanite

Taler la divan ICJ. Tayland usi ti fer enn prezantasyon byen interesan. So reprezantan ti pe dir ki byen ki zot pa ti kolonize zot finn peye enn pri elve pu pa vinn enn koloni. Vanwatu finn sulve bann pwin byen pertinan. Zot finn dir par ekzanp ki pa fasil pu enn ti pei fer Nasyon Ini dimann ICJ so lavi lor enn zafer. De dimunn kinn koz pu Vanwatu ti byen Zen. Mari agreab ekut zot.

Res zis Zanbi ek Linyon Afrikin. Swiv sa bann diskur la dernye kat zur fer nu konpran la lwa internasyonal, listwar ek enn ta lezot zafer pli byen dan enn mari ti letan.

Wai dekolonizasyon se enn size byen konplex. Bizin plizir variab pu analiz li byen.

Sunday, August 26, 2018

Rekin Pe Rod Randevu Ek Minis

Komye rekin bizin mor avan ki nu konpran ki ferm akwakol pe koz enn debalansman la natir? Ki nu pu fer kan rekin kumans atak dimunn lor enn frekans ki nu pankor truve? Nu pwavoy SMF elimin zot kuma nu ti fer ek sovsuri san ki sa regle nanyin?

Apre kifer nu bizin la ferm akwakol kan nu zonn maritim de milyon kilomet kare ek kominote peser lokal inn pare pwal lapes dan Nazareth ek Saya de Malha? Ki nu piatan pu donn zot kudme ki bizin?